Kerndoel 32: De leerling toont inzicht in organismen en hun gezondheid

De leerling toont inzicht in de bouw, werking en het gebruik van bacteriën, schimmels, planten en dieren en verkent de diversiteit aan organismen.

1. 32-A-1

   Beschrijven van de bouw en basale functie van cellen en de celorganellen: celkern, celmembraan, celwand, cytoplasma, bladgroenkorrel, vacuole en mitochondrium.

2. 32-A-2

   Beschrijven van de bouw van plantaardige en dierlijke orgaanstelsels, organen en weefsels.

3. 32-A-3

   Verklaren hoe samenwerking van organen leidt tot functionerende orgaanstelsels: skelet, voortplantingsstelsel, zenuwstelsel, ademhalingsstelsel, bloedvatenstelsel, afweersysteem, spijsverteringsstelsel, uitscheidingsstelsel, spierstelsel en hormoonstelsel.

4. 32-A-4

   Redeneren hoe stofwisselingsprocessen en samenwerkende orgaanstelsels nodig zijn om planten en dieren in leven te houden.

5. 32-A-5

   Onderzoeken hoe organismen worden gebruikt in de biotechnologie, landbouw en veeteelt.

De leerling toont inzicht in het voortbestaan van leven op aarde.

1. 32-B-1

   Beschrijven van de levenscyclus van organismen en de invloed van het milieu en genetica hierop.

2. 32-B-2

   Beschrijven hoe geslachtelijke en ongeslachtelijke voortplanting verloopt.

3. 32-B-3

   Verklaren van het ontstaan van biodiversiteit door evolutie: mutaties, natuurlijke selectie en soortvorming.

4. 32-B-4

   Beschrijven van aanpassingen van erfelijke eigenschappen door de mens: veredeling, fokken en genetische modificatie.

5. 32-B-5

   Beschrijven van de celdeling: mitose en meiose.

   havo/vwo

6. 32-B-6

   Beschrijven dat DNA-moleculen informatie bevatten van erfelijke eigenschappen.

   havo/vwo

7. 32-B-7

   Beschrijven hoe erfelijke eigenschappen worden doorgegeven aan een volgende generatie.

   havo/vwo

8. 32-B-8

   Vergelijken van stambomen die zijn gemodelleerd op basis van fenotypische en genetische kenmerken.

   havo/vwo

9. 32-B-9

   Beschrijven van grote stappen in de evolutie: RNA naar DNA, ontstaan van eukaryoten, van ongeslachtelijke- naar geslachtelijke voortplanting en van protist naar meercellige.

   havo/vwo

De leerling toont inzicht in leefstijl, lichamelijke- en mentale gezondheid en reflecteert hierop.

1. 32-C-1

   De leefstijlthema’s: hygiëne, voeding, slaap, natuur, en beweging.

2. 32-C-2

   Beschrijven van invloed van bacteriën, schimmels en virussen op gezond leven.

3. 32-C-3

   Beschrijven hoe ziektes ontstaan, voorkómen en behandeld kunnen worden.

4. 32-C-4

   Beschrijven hoe technologie de gezondheid en kwaliteit van leven beïnvloedt.

5. 32-C-5

   Reflecteren op de eigen leefstijl en gezondheid, de invloed van de leefomgeving, media en eigen keuzes hierin.

De leerling toont inzicht in relationele en seksuele gezondheid en draagt bij aan een veilige en respectvolle omgeving rondom gedrag, diversiteit en seksualiteit.

1. 32-D-1

   Reflecteren op de betekenis van seksualiteit, op seksuele ontwikkeling en diversiteit, op het aangaan van gewenste, plezierige relaties en op sociale veiligheid.

2. 32-D-2

   Beschrijven van het belang van consent, respect voor wensen en grenzen van zichzelf en de ander en wat te doen bij grensoverschrijding, geweld en misbruik.

3. 32-D-3

   Beschrijven hoe soa’s, hiv en onbedoelde zwangerschap zijn te voorkomen.

4. 32-D-4

   Benoemen van verschillende gezondheids- en welzijnsorganisaties voor hulp, mentale steun en preventie op het gebied van grensoverschrijdend gedrag, misbruik, vruchtbaarheid, anticonceptie, zwangerschap, abortus, ouderschap, soa’s en seksualiteit.

5. 32-D-5

   Reflecteren hoe bij te dragen aan een veilige en respectvolle online en offline omgeving, voor zichzelf en anderen, op het gebied van seksualiteit.