Mens en natuur · voortgezet onderwijs

Kerndoel 33: De leerling toont inzicht in en verkent systeem aarde

De leerling toont inzicht in en verkent systeem aarde.

3 onderdelen, 15 uitwerkingen · domein Systeem aarde

33-A

Aarde

De leerling toont inzicht in en verkent veranderingen in fysische omstandigheden op aarde op verschillende tijdschalen.

  1. 33-A-1

    Fysische veranderingen in geosfeer, atmosfeer, hydrosfeer en biosfeer.

  2. 33-A-2

    Analyseren van kansen en risico’s van endogene en exogene processen: plaattektoniek en verwering, erosie en sedimentatie.

  3. 33-A-3

    Beredeneren hoe menselijk handelen op verschillende tijd- en ruimtelijke schalen van invloed is op reliëf, rivieren, kusten, oceanen en vegetatie.

  4. 33-A-4

    Verkennen van verklaringsmodellen voor het ontstaan van reliëf, vulkanisme en aardbevingen.

    havo/vwo

33-B

Weer, klimaat en water

De leerling toont inzicht in en verkent weer, klimaat en watersystemen en hun veranderingen.

  1. 33-B-1

    Verklaren van de spreiding van klimaten aan de hand van geofactoren.

  2. 33-B-2

    Beschrijven van endogene en exogene processen die leiden tot klimaatveranderingen op geologische tijdschaal.

  3. 33-B-3

    Verbanden leggen tussen veranderingen in het watersysteem door weer en klimaat: kwaliteit en beschikbaarheid van water in een gebied.

  4. 33-B-4

    Analyseren van het broeikaseffect en de invloed van het menselijk handelen daarop: natuurlijk broeikaseffect, versterkt broeikaseffect.

  5. 33-B-5

    Verkennen van mogelijke, gewenste en waarschijnlijke scenario’s voor zeespiegelstijging en klimaatverandering.

    havo/vwo

  6. 33-B-6

    Beschrijven welke aannames van klimaatmodellen leiden tot verschillende scenario’s.

    havo/vwo

33-C

Ecosystemen

De leerling toont inzicht in ecosystemen en verkent de relatie tussen mens en ecosysteem.

  1. 33-C-1

    Analyseren van interacties tussen biotische en abiotische factoren in een ecosysteem.

  2. 33-C-2

    Verbanden leggen tussen kringlopen, voedselketens, voedselwebben en hun onderlinge samenhang in een ecosysteem.

  3. 33-C-3

    Beschrijven van kringlopen en verstoringen daarvan.

  4. 33-C-4

    Beschrijven van het dynamisch evenwicht in een ecosysteem en successie.

  5. 33-C-5

    Analyseren van de menselijke afhankelijkheid van ecosystemen.

Zoek je Mens en natuur voor het primair onderwijs? Bekijk kerndoel 29 t/m 32 van het primair onderwijs.

Bron: SLO, Kerndoelen voortgezet onderwijs (2026, derde druk). Wij nemen de tekst ongewijzigd over. Laatst gecontroleerd op 17 augustus 2026.